• 21/05/2022

Әлем — ортақ

Теңіз мұзының еруі жаһандық климатқа кері әсер береді

Бұрын-соңды болмаған дала өрттері, дауылдар және мұздықтардың еруі – Жердегі өмірге қауіп төндіретін климаттың өзгеруінің ең күшті дәлелі. Соңғы екі онжылдықта дүниежүзінде теңіз мұзының айтарлықтай еруі байқалды.

2020 жылдың 13 қыркүйегінде Арктикалық теңіз мұзы рекордтық екінші ең төменгі деңгейге түсті. Бұған дейін ең төменгі көрсеткіш 2012 жылы тіркелген. Біріккен Ұлттар Ұйымының Қоршаған ортаны қорғау бағдарламасының тілшісі климаттың өзгеруі бойынша сарапшы Паскаль Педуцциден теңіз мұзының еруі салдарын түсіндіруді сұрады.

 — Арктикадағы теңіз мұзымен болып жатқан жағдай біздің күнделікті өмірімізге еш қатысы жоқ мәселе болып көрінуі мүмкін. Теңіз мұзының еруі қаншалықты қауіпті?

 — Бұл – қауіпті құбылыс, өйткені теңіз мұзының көлемі жергілікті экожүйелерге, аймақтық және жаһандық ауа райына, мұхит температурасы мен қозғалысына әсер етеді. Егер Арктикадағы теңіз мұзы ерін жалғастыра берсе, 1940 жылдардың ортасына қарай біз Солтүстік Мұзды мұхиттың мұзын босатып, полярлық аюлар мен басқа жануарлардың жойылып кеткенін көреміз. Дегенмен, жаһандық салдары да бар. Қар мен мұз планетаны салқындатуға көмектеседі, өйткені олар Күн сәулелерін ғарышқа кері қайтарады.

Жоғары температура арктикалық теңіз мұзының еруін, мұхит температурасының жоғарылауын және жылы судың теңіз деңгейінің көтерілуіне ықпал ететінін білдіреді.

Ең қысқа теңіз мұзы 2012 жылы тіркелген. Өткен жылы теңіз мұзының көлемі бірдей дерлік болды. Осылайша, 2021 жылдың 13 қыркүйегінде біз Арктикадағы екінші ең төмен теңіз мұзы 3709 миллион шаршы шақырымды құрады. Сонымен қатар, 2020 жылдың шілдесінде арктикалық теңіз мұзы ең кіші қалыптың рекордтық көрсеткішін қалыптастырды.

  • Теңіз мұзының еруіне не себеп деп ойлайсыз?
  • Мұның себебі парниктік газдар шығарындыларының, ең алдымен көмірқышқыл газының (СО2) артуы. СО2 концентрациясының жоғарылауының жаһандық тенденциясы өсіп ғана қоймай, үдей түсуде. 1960 жылы көрсеткіштер жылына миллионға +0,9 бөлікті (ppm) құрады; 1980 жылы — +1,21 промилле; 2000 жылы — +1,83 промилле, ал 2020 жылы – жылына +2,51 промилле болды. Жаһандық жылыну шынайы. CO2 шығарындылары мен атмосфералық СО2 деңгейлері арасында ұзақ және берік байланыс бар және біз шығарындылар арасындағы алшақтық кеңейген сайын Париждегі негізгі климаттық мақсаттарды босатып алу қаупі бар.

Әлемдегі қоршаған ортаның жағдайы алаңдатарлық көріністі көрсетеді. 2020 жылдың қаңтар, ақпан, наурыз және шілде айларындағы жаһандық температура көрсеткіштері рекордтар 1880 жылы басталғаннан бері екінші ең жоғары болып тіркелді. Ал 2020 жылдың сәуір, мамыр және маусым айлары 1880 жылдан бері рекордтық ең жоғары болды.

  • Теңіз мұзы еруінің салдары қандай?
  • Арктикалық теңіз мұзының еруі мұхит температурасының көтерілуін білдіреді. Құрлықтағы мұздықтардың еруімен бірге бұл теңіз деңгейінің жылдам көтерілуіне ықпал етеді. 1994-2010 жылдар аралығында теңіз деңгейі жылына орта есеппен 3,3 мм-ге көтерілсе, 2010 жылдан бастап жылына орта есеппен 5,7 мм-ге көтерілді. Жаһандық жылыну процесі планетадағы барлық тіршілікке қауіп төндіреді. Бізге шаруа қожалығымызды, өнеркәсіптік өндірісімізді, саяхаттау және үйімізді жылыту және салқындату тәсілін өзгерту керек. Жаңартылатын энергия көздерінің көлемін ұлғайту және қазба отындарын мүмкіндігінше тезірек жою өте маңызды. Табиғи шешімдерді қолданып, айналмалы экономиканы жүзеге асыру қажет. Шешімдер бар, бірақ оларды іске асыру тым баяу жүріп жатыр. Бізге де ғылыми деректер мен зерттеулер қажет. Үкіметтер климаттың өзгеруіне байыпты түрде әрекет етуі керек.
67

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован.